Logo EESC EPTAC

Paspoort voorEuropesedemocratie

  • BEKNOPTE HANDLEIDING VOOR EEN ACTIEF EUROPEES BURGERSCHAP
  • MIJN STEM IN EUROPA
  • PARTICIPATIETOOLKIT
  • HANDLEIDING VOOR HET EUROPEES BURGERINITIATIEF
  • JE KUNT OVERAL ONDERSTEUNING KRIJGEN
Jouw burgerrechten Hoe kun je een actieve burger worden? Actie op verschillende niveaus

Jouw burgerrechten

  • EVEN HET GEHEUGEN OPFRISSEN

    Weet je nog wat er op 1 november 1993 gebeurde? De burgers van alle lidstaten kregen die dag een nieuwe rechtsstatus als “burgers van de Europese Unie”. Ook werd de (economische) “Europese Gemeenschap” vervangen door de (politieke) “Europese Unie”. Dit was en is nog steeds een uniek en historisch feit in de wereld. Nergens anders op aarde kunnen burgers dankzij transnationale rechten actief meedoen aan de totstandbrenging van wetgeving die in verschillende natiestaten van toepassing is.

    Sindsdien zijn de formele rechten om je stem te laten horen systematisch versterkt, met name door de introductie van het Europees burgerinitiatief (EBI) in 2012. Dit instrument is in 2020 verder aangepast, waardoor er nog betere mogelijkheden zijn om je stem te laten horen.

    DOE MEE MET DE QUIZ voor je verder leest
    MEER LEZEN
  • BEN JE NOG GEEN EU-BURGER?

    Er is maar één manier om burger van de Europese Unie te worden. Je moet kiesrecht hebben of krijgen in een van de lidstaten. Je kan dus geen EU-burger zijn als je geen onderdaan bent van een van de lidstaten. Het EU-burgerschap vormt een aanvulling op het lokale, regionale en nationale burgerschap, maar komt er niet voor in de plaats.

    In steeds meer lidstaten kom je in aanmerking om een burgerinitiatief (met name een EBI) te steunen en deel te nemen aan verkiezingen als je 16 jaar bent, terwijl je in andere landen moet wachten tot je 17 of 18 jaar bent.

    Meer informatie Meer informatie per land over de minimumleeftijd om te stemmen bij verkiezingen en/of een EBI te steunen vind je hier:europa.eu/citizens-initiative/how-it-works/implementation-national-level_nl
    STEMGERECHTIGDE LEEFTIJD in de EU
    Open
    
  • EVEN HET GEHEUGEN OPFRISSEN
  • BEN JE NOG GEEN EU-BURGER?

EU-BURGERS BESCHIKKEN OVER VIER BELANGRIJKE POLITIEKE RECHTEN EN VRIJHEDEN:

  • het recht om vrij op het grondgebied van de EU te reizen, te verblijven en te werken;
  • het recht op bescherming door de diplomatieke autoriteiten van een andere lidstaat als je buiten de EU bent;
  • actief en passief kiesrecht bij gemeenteraads- en Europese verkiezingen in de lidstaat waar je verblijft;
  • het recht om aan het EU-wetgevingsproces deel te nemen door bijv. een verzoekschrift bij het Europees Parlement in te dienen en een Europees burgerinitiatief (EBI) te organiseren of te steunen.

Hoe kun je een actieve burger worden?

  • WORD EEN BEWUSTE BURGER!

    Informeer naar je rechten en plichten voordat je actie onderneemt

    Je hebt het recht om precies te weten wat er in de Europese Unie gaande is, dus je kunt informatie vragen en krijgen over vrijwel alles wat de EU doet. Ook heb je wettelijk het recht op toegang tot documenten van alle EU-instellingen. Deze rechten zijn verankerd in het Handvest van grondrechten van de Europese Unie (artikel 42) en het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (artikel 15).

    De dienst Europe Direct beantwoordt al je vragen over de EU, in je eigen taal, en reageert in principe binnen drie werkdagen. Desgewenst kun je (bepaalde) publicaties van de EU gratis per post thuisbezorgd krijgen. Je kunt ook gratis naar Europe Direct bellen van waar dan ook in de EU: 00 800 6 7 8 9 10 11 (ma t/m vr, 9:00 – 18:00 uur).

    Meer informatie Lees meer over andere beschikbare instrumenten in het hoofdstuk Participatietoolkit.
  • KOM OP VOOR JE MENING!

    Er zijn tal van kanalen beschikbaar om commentaar te geven op EU-beleid en -voorstellen

    Wettelijk is vastgelegd dat het publieke besluitvormingsproces in de EU open en ontvankelijk moet zijn. Dit is belangrijk om te weten, aangezien de Europese Unie een grote invloed op ons dagelijks leven heeft. De EU-instellingen zijn dan ook verplicht tot het voeren van “een open, transparante en regelmatige dialoog” (artikel 11, lid 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU), ook wel bekend als het Verdrag van Lissabon) en tot het “op ruime schaal” plegen van “overleg met de betrokken partijen”, ter wille van “de samenhang en de transparantie van het optreden van de Unie” (VEU, artikel 11, lid 3).

    Via het portaal “Geef uw mening” kan officieel inzage worden verkregen in lopende raadplegingen en een bijdrage worden geleverd aan openbare discussies over Europese beleidsvormingsprocessen. Je kunt je aanmelden om via e-mails op de hoogte te blijven of uitgenodigd te worden voor deelname aan formele raadplegingsprocessen.

  • DOE MEE!

    Je kunt je aansluiten bij een politieke partij of je eigen burgerinitiatief organiseren

    De Europese Unie is een moderne representatieve democratie waarin de burgers zowel indirect (via de instellingen) als rechtstreeks (via participatie-instrumenten) invloed uitoefenen. De fundamentele handvesten, verdragen en wetten van de EU zijn in overeenstemming met artikel 21 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, die bepaalt dat “een ieder het recht heeft om rechtstreeks deel te nemen aan het bestuur van zijn land”, en brengen, voor het eerst in de wereldgeschiedenis, deze praktijk tot uitdrukking op transnationaal niveau.

    Met andere woorden: je hebt allerlei rechten en bent van harte welkom om actief mee te doen aan het EU-beleidsvormingsproces, bijv. door je aan te sluiten bij een politieke partij die vertegenwoordigd is in het Europees Parlement, door een verzoekschrift in te dienen bij het EP of door deel te nemen aan Europese burgerpanels. Het krachtigste instrument voor participatieve democratie in de EU is het Europees burgerinitiatief, waarmee je de agenda van de Europese Unie kunt bepalen.

    Meer informatie Lees meer over andere beschikbare instrumenten in het hoofdstuk Participatietoolkit.
  • WORD EEN BEWUSTE BURGER!
  • KOM OP VOOR JE MENING!
  • DOE MEE!

ACTIE OP VERSCHILLENDE NIVEAUS

Bepaal je eigen leven! Het is aan jou, je vrienden en ons allemaal om onze stem te laten horen. Zo kun je helpen om je gemeente, provincie, land, Europa en de wereld een beetje beter te maken.

  • Mijn woonplaats: het gemeentelijke niveau

    Je eigen gemeente is waarschijnlijk de belangrijkste plek als het gaat om actief burgerschap en participatieve democratie.

    De gemeente mag dan het laagste bestuursniveau zijn, er worden wel belangrijke zaken als afvalbeheer, lokale infrastructuur en soms zelfs basisonderwijs en sociale hulpverlening geregeld. Daarbij komt dat het gemeentelijke niveau nauw verweven is met wetgevingsniveaus op nationaal en Europees niveau, en een sleutelrol speelt bij de uitvoering van allerlei regels en wetten.

    De Europese Unie telt ongeveer 100 000 lokale democratieën. Vele daarvan zijn verantwoordelijk voor een fors deel van de totale belastinginning en houden zich bezig met diverse participatierechten die hun eigen burgers kunnen uitoefenen, zowel langs indirecte kanalen (via politieke partijen en lokale parlementen) als directe kanalen (initiatieven en referenda).

    Meer informatie Informeer bij een voorlichtingsambtenaar van jouw gemeente hoe, waar en wanneer je het beste invloed kunt uitoefenen.
  • Mijn regio: het provinciale niveau

    Veel provincies en regio’s beschikken over uitgebreide bevoegdheden, maar zelfs als ze die niet hebben, zijn ze nog altijd het dichtstbijzijnde bestuurlijke aanspreekpunt.

    Tussen je gemeente en de nationale overheid liggen er (in ten minste 25 lidstaten) een of meer regionale bestuurslagen. Momenteel zijn er in de EU ongeveer 1500 van zulke regionale democratieën. In sommige federale lidstaten hebben de provincies een aanzienlijke soevereiniteit en beschikken zij over eigen constitutionele teksten, verregaande wetgevende bevoegdheden en uitgebreide belastinginkomsten, terwijl provincies/regio’s in andere lidstaten vooral (niet-verkozen) administratieve taken vervullen.

    In hoeverre je rechten hebt op politieke deelname, hetzij indirect (via politieke partijen en regionale parlementen), hetzij rechtstreeks (via initiatieven en referenda), hangt af van de vraag welke rechtspositie jouw provincie of regio heeft.

    Meer informatie Het Europees Comité van de Regio’s is de EU-assemblee van regionale en lokale afgevaardigden.
  • Mijn land: het nationale niveau

    De belangrijkste bestuurslaag binnen de EU, wat betreft politieke en juridische bevoegdheden en het beheer van overheidsmiddelen, wordt gevormd door de lidstaten.

    Wil je je stem laten horen en invloed uitoefenen op het openbare besluitvormingsproces, dan is het dus van cruciaal belang dat je staatsburger van een EU-land (of soms meerdere EU-landen) bent.

    De mate waarin je op nationaal niveau participatieve politieke rechten hebt, varieert aanzienlijk tussen de lidstaten. Hoewel in alle landen algemeen kiesrecht bestaat, kunnen in twee derde van de lidstaten burgers zelf voorstellen indienen via petities en initiatieven, en via volksraadplegingen zeggenschap uitoefenen over belangrijke kwesties.

    Meer informatie Voor nadere gegevens over inspraakmogelijkheden op nationaal niveau kun je terecht op de website van de “Direct Democracy Navigator” of bij de voorlichtingsdienst van je nationale parlement.
  • Mijn Europa: het transnationale niveau

    Het Europese niveau biedt veel mogelijkheden om te participeren: als kiezer of als vertegenwoordiger.

    De Europese Unie is ’s werelds eerste transnationale democratie. Als EU-burger beschik je over uitgebreide mogelijkheden om je mening te laten horen, door te stemmen en/of door je verkiesbaar te stellen voor het Europees Parlement. Op een meer directe wijze kun je invloed uitoefenen via verzoekschriften (gericht aan het Parlement) en Europese burgerinitiatieven (gericht aan de Commissie). Maar dat is nog niet alles!

    Als EU-burger kun je je verkiesbaar stellen voor het Europees Parlement, een klacht indienen bij de Europese Ombudsman, hulp krijgen bij een probleem, je stem laten horen aan het grote publiek, een verzoekschrift indienen bij het Europees Parlement of een Europees burgerinitiatief steunen.

 Scroll to top
 Download de brochureversie van het paspoort
Paspoort voor Europese democratie
Logo EESC
Deel
link to facebook link to x/twitter link to linkedin link to youtube link to instagram
Contact
 
Copyright © Europese Unie 2024 | Voor het laatst bijgewerkt op 03/09/2024
Colofon | Juridische mededeling

Ga na welke rechten je als EU-burger hebt

Welke vier rechten hebben EU-burgers?
Goed geantwoord!
Goed geantwoord!

Even een korte opfriscursus over je rechten.

Iedereen die de nationaliteit van een EU-land heeft, is automatisch een burger van de EU. Elk land heeft echter zijn eigen regels en criteria om te bepalen wie voor het staatsburgerschap in aanmerking komt, en elk land beslist over zijn eigen regels voor de verlening van de nationaliteit. EU-burgers kunnen natuurlijk de nationaliteit van een andere EU-lidstaat aanvragen, maar deze wordt niet automatisch verleend; eerst moet er aan de nationale criteria worden voldaan.

Goed geantwoord!

Even een korte opfriscursus over je rechten.

Er zijn geen EU-regels die zeggen waar onderdanen van een EU-lidstaat die in een andere lidstaat werken of wonen, belasting over hun inkomsten moeten betalen. Het land waar je jouw fiscale woonplaats hebt, kan doorgaans belastingen heffen over al jouw inkomsten wereldwijd, of je daar nu voor gewerkt hebt of niet.

Meer informatie: europa.eu/youreurope/citizens/work/taxes/income-taxes-abroad/index_en.htm
Goed geantwoord!

Minimumleeftijd om een initiatief te kunnen steunen, per lidstaat

Go to top