Organ doradczy UE reprezentujący społeczeństwo obywatelskie głosuje za wspieranym przez UE godziwym dochodem minimalnym dla wszystkich obywateli UE znajdujących się w potrzebie

This page is also available in

W dniu 20 lutego Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) przyjął opinię „W kierunku europejskiej dyrektywy ramowej w sprawie dochodu minimalnego”, w której zwrócił się do Komisji Europejskiej o wprowadzenie wiążących ram UE dla ustanowienia w całej Europie odpowiedniego dochodu minimalnego dostosowanego do poziomu życia w każdym państwie członkowskim.

Według EKES-u niezbędne są wiążące ramy UE w formie dyrektywy, by skutecznie rozwiązać poważny i chroniczny problem ubóstwa w Europie oraz przywrócić wiarygodność Unii, zważywszy że zobowiązania UE do zmniejszenia liczby obywateli UE zagrożonych ubóstwem o 20 mln nie zostały w zasadzie spełnione.

Obecnym narzędziem przeciwdziałania ubóstwu jest otwarta metoda koordynacji (OMK), która nie spełniła oczekiwań. W opinii EKES stwierdził, że nie we wszystkich krajach udało się za jej pomocą zapewnić odpowiedni dochód minimalny, co doprowadziło do dalszego pogłębiania się nierówności w obrębie państw członkowskich i pomiędzy nimi i co stanowi poważny problem z punktu widzenia wiarygodności UE.

Opinia z inicjatywy własnej została sporządzona przez członka Grupy Pracowników i byłego przewodniczącego EKES-u Georges’a Dassisa i przyjęta na sesji plenarnej EKES-u w lutym stosunkiem głosów 158 do 81, 12 osób wstrzymało się do głosu.

Georges Dassis stwierdził, że wiążący instrument prawny dotyczący godziwego dochodu minimalnego jest środkiem opartym na solidarności zgodnym z europejskim filarem praw socjalnych i innymi tekstami prawnymi, których celem jest zapewnienie godnego życia wszystkim obywatelom UE oraz zwalczanie nierówności i wykluczenia społecznego. Jest to również sprawdzian dla UE, która musi dowieść, że „myśli o wszystkich swych obywatelach”, gdyż w przeciwnym razie można by zakwestionować powód samego jej istnienia.

„Kwestia dochodu minimalnego jest przede wszystkim kwestią polityczną. Chodzi o decyzję należącą do Unii, a Komisja nie może kryć się za zasadą pomocniczości – w tym wypadku nieodpowiednio stosowaną – i uznać, że nie może podjąć żadnych działań w sprawie tego tak istotnego problemu, który wpływa na godność i prawa człowieka” – stwierdził Georges Dassis.

Brak inicjatywy Komisji byłby zatem niedopuszczalny i sprawiłby, że projekt unijny stałby się niezrozumiały i niemożliwy do poparcia przez obywateli. Posłużenie się wiążącym instrumentem UE jest niezbędne, by zapewnić godne systemy dochodu minimalnego. By były one godne, muszą być odpowiednie, dostępne i zgodne ze średnim kosztem utrzymania w każdym państwie członkowskim.

„Istotne jest, by Unia podjęła konkretne działania dla ludzi, którzy nic nie mają. Jeżeli dzisiaj okażemy im obojętność, jutro może być za późno” – stwierdził Georges Dassis.

Opinia spotkała się niemniej ze sprzeciwem ze strony innej Grupy w EKES-ie, reprezentującej europejskich pracodawców, którzy przedstawili kontropinię. Grupa Pracodawców sprzeciwiła się proponowanemu zastosowaniu dyrektywy UE lub wiążącego instrumentu w celu ustanowienia systemów godziwego lub odpowiedniego dochodu minimalnego w państwach członkowskich, dowodząc, że wciąż obowiązywać powinna zasada pomocniczości. Grupa zakwestionowała również istnienie podstawy prawnej w traktatach i tekstach prawnych UE.

„Zajęcie się kwestią dochodu minimalnego na szczeblu krajowym jest nie tylko stosowne, lecz również skuteczniejsze, gdyż systemy dochodu minimalnego będą dostosowane do specyfiki każdego państwa członkowskiego” – podkreślił Jacek Krawczyk, przewodniczący Grupy Pracodawców.

Kontropinia została odrzucona przez 142 członków i poparta przez 92, przy czym 8 osób wstrzymało się od głosu.

WIĘCEJ O DOCHODZIE MINIMALNYM

Dochód minimalny jest środkiem z zakresu pomocy społecznej gwarantującym wszystkim obywatelom wystarczający dochód umożliwiający godne życie. UE mogłaby wesprzeć rozwój systemów godziwego dochodu minimalnego w państwach członkowskich i nim pokierować za pośrednictwem dyrektywy. Choć dyrektywa zobowiązuje wszystkie państwa członkowskie do osiągnięcia oczekiwanych wyników, nadal pozostawia im swobodę wyboru formy i metody jej wdrożenia.

Wiążący instrument opierałby się na wspólnej metodologii opracowania budżetów referencyjnych (tzn. koszyków produktów i usług dostosowanych do poziomu życia w każdym państwie członkowskim: opieki zdrowotnej i usług pielęgnacyjnych, mieszkania, odzieży, mobilności, kształcenia, rozrywki, relacji społecznych, kultury itd.), tak by bezrobotni i ubodzy pracujący mieli jak największą szansę na integrację na rynku pracy i w społeczeństwie. Narzędzie to ma szczególne znaczenie w walce z ubóstwem dzieci w UE. To niedopuszczalne, by w jednym z najbogatszych regionów świata co czwarte dziecko było nadal zagrożone ubóstwem lub wykluczeniem społecznym.

Systemy godziwego dochodu minimalnego przynoszą korzyści nie tylko osobom potrzebującym, lecz również gospodarce, gdyż umożliwiają konsumpcję i wspierają MŚP. Systemy dochodu minimalnego stanowią jedynie niewielki odsetek wydatków socjalnych, lecz zapewniają znaczny zwrot z inwestycji.

Kraje posiadające takie systemy lepiej znoszą negatywne skutki kryzysu i mają większe możliwości ograniczania nierówności naruszających spójność społeczną.

KONTEKST

W 2013 r. EKES przyjął już opinię w tej sprawie, w której zwrócił się do Komisji o zbadanie możliwości finansowania europejskiego dochodu minimalnego, koncentrując się na utworzeniu w tym celu odpowiedniego europejskiego funduszu. W swej odpowiedzi na ten wniosek Komisja uznała powyższą propozycję za przedwczesną. Po 6 latach, gdy stawką jest przyszłość projektu integracji europejskiej, EKES uważa, że warto ponowić tę propozycję.

Ostatnie dane Eurostatu pokazują, że 22,5% ludności UE jest nadal zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. Choć jest to spadek o 1 punkt procentowy w stosunku do poziomu z 2016 r., 112,9 mln Europejczyków, w tym 26 mln dzieci, żyje w ubóstwie.

W 2017 r. bezrobocie długotrwałe wzrosło do 3,4%, a liczba ubogich pracujących w UE wzrosła z 8,3% w 2010 r. do 9,5% w 2016 r.