Kunstmatige intelligentie in Europa: niemand mag buiten de boot vallen

In zijn beoordeling van het gecoördineerd plan inzake kunstmatige intelligentie Beleidsmakers moeten ervoor zorgen dat het maatschappelijk middenveld de talrijke vruchten van KI kan plukken, terwijl de risico's op bijvoorbeeld de manipulatie van democratische processen tot een minimum moeten worden beperkt.

Het EESC onderstreept in zijn advies over het door de Europese Commissie voorgestelde gecoördineerd plan inzake kunstmatige intelligentie dat alle maatschappelijke actoren, met inbegrip van ondernemingen, werknemers en consumenten, bij het KI-beleid moeten worden betrokken. De toegankelijkheid van gegevens en infrastructuur, de beschikbaarheid van gebruiksvriendelijke producten en de toegang tot kennis en vaardigheden moeten hierbij worden gewaarborgd.

Bijzondere maatregelen zijn geboden om de vaardigheden van vrouwen op het gebied van KI te vergroten en hen aan te moedigen KI-gerelateerde banen en taken op zich te nemen. Uit verschillende verslagen blijkt immers dat het aantal vrouwen in ICT-functies overal in de EU achterblijft bij het aantal mannen (volgens gegevens van Eurostat ging het in 2018 om 1,5 miljoen vrouwen op een totaal van 8,9 miljoen).

Het onderwijsstelsel moet in alle lidstaten worden herzien om Europese jongeren voor te bereiden op een wereld waar KI onontkoombaar is. De leerplannen, van de lagere school tot de universiteit, moeten worden hervormd om een sterke basis op het gebied van wetenschap, technologie, engineering, wiskunde en kritisch denken te verzekeren. Op die manier kan er beter worden voorzien in de vraag naar vaardigheden in Europa, waar in 2018 volgens de Commissie 600 000 vacatures voor deskundigen op het gebied van digitale technologie onvervuld waren.

Tegelijkertijd zullen huidige werknemers die hun baan dreigen te verliezen hun leven lang en permanent moeten blijven leren om hun vaardigheden te verbeteren of nieuwe taken te leren uitvoeren, aangezien KI er waarschijnlijk eerder voor zal zorgen dat hun werk verandert en niet dat het gewoon helemaal verdwijnt.

Het EESC meent dat investeringen in onderwijs en opleiding een centraal onderdeel moeten zijn van nationale KI-strategieën, en roept op tot meer EU-financiering om de hervormingen te ondersteunen.

Om ervoor te zorgen dat de hele maatschappij de talrijke vruchten van KI kan plukken, stelt het EESC voor dat de EU het drieledige kader voor duurzame ontwikkeling als leidraad hanteert. "Indien KI nuttig is voor de samenleving – in de geest van duurzame ontwikkeling – doordat KI economische welvaart, sociaal en lichamelijk welzijn en milieuvoordelen genereert, kan het als 'heilzaam' worden beschouwd" en er bijgevolg in slagen de wijdverbreide vrees ervoor weg te nemen, aldus Kylä-Harakka-Ruonala, rapporteur van het advies. (dm)