"We hebben nog veel te doen om ervoor te zorgen dat Europese burgers met een handicap kunnen stemmen"

EESC-Info sprak met EESC-lid Krzysztof Pater over zijn informatief rapport "Werkelijk stemrecht van personen met een handicap bij de EP-verkiezingen"

EESC-Info: Wat heeft u geïnspireerd om dit rapport te schrijven?

Krzysztof Pater: De Europese instellingen schenken in hun beleidsdocumenten, politieke verklaringen en wetgevingsinitiatieven vaak aandacht aan de rechten van verschillende sociale groepen in de EU. Wij vinden dat de bestaande juridische oplossingen van de EU landen uit andere delen van de wereld tot voorbeeld kunnen strekken. Veel politici vervallen in zelfgenoegzaamheid omdat ze menen dat onze democratie bijna het ideaal is.

Ik ben het daar niet mee eens. Volgens mij is er op dit vlak nog veel te doen. Een van de belangrijkste zaken is om ervoor te zorgen dat alle mensen met een handicap daadwerkelijk actief kiesrecht krijgen en kunnen gaan stemmen. Ik ben ervan overtuigd dat een samenleving die accepteert dat mensen met een handicap op grond van wetgeving hun stemrecht wordt ontnomen, nooit volledig de rechten van andere gediscrimineerde sociale groepen zal kunnen aanvaarden. Met dit rapport wilde ik vooral laten zien wat de bestaande belemmeringen zijn voor de uitoefening van het stemrecht en de aandacht vestigen op de omvang ervan. Maar ik vond het ook belangrijk te wijzen op goede voorbeelden uit sommige landen die illustreren hoe zij omgaan met het kiesrecht van gehandicapten.

Wat wilt u met dit rapport bereiken? Heeft het al wat opgeleverd?

Dit rapport toont een trieste werkelijkheid. Voor velen bevestigt het wat al jaren wordt gezegd. Maar tegelijk omvat het een schat aan goede voorbeelden. Voor de organisaties die zich in de lidstaten bezighouden met de rechten van mensen met een handicap of meer in het algemeen met de mensenrechten, is het een bijzonder handboek met aanwijzingen voor hoe veranderingen op nationaal niveau eruit zouden kunnen zien. Het besluit van het Duitse grondwettelijk hof om mensen met een verstandelijke beperking al bij de Europese verkiezingen van 2019 toe te staan te gaan stemmen, is een voorbeeld van een uit de weg geruimde belemmering. Dit besluit werd een maand na de goedkeuring van het EESC-rapport genomen.

Het rapport is ook overhandigd aan een groot aantal instanties die voor het verloop van de verkiezingen in de lidstaten verantwoordelijk zijn. Dat zal hen in staat stellen om de mate waarin hun eigen regelingen op de behoeften van gehandicapten zijn afgestemd, te vergelijken met de regelingen in andere landen en de nodige wetgevingsinitiatieven te nemen.

Zal dan tijdens de volgende Europese verkiezingen in 2024 de meerderheid van de kiezers met een handicap kunnen gaan stemmen?

De huidige situatie kan op twee manieren worden veranderd. De eerste is het wijzigen van de regels voor de verkiezingen van het Europees Parlement. Aangezien de EU eist dat burgers die in een andere lidstaat wonen, kunnen stemmen bij de Europese verkiezingen, is het ook mogelijk regels vast te stellen om vanaf de verkiezingen van 2024 het stemrecht van alle burgers met een handicap te garanderen. Als zulke regels worden aangenomen, kunnen soortgelijke wijzigingen worden verwacht ten aanzien van nationale en lokale verkiezingen, die door de lidstaten zelf zullen worden doorgevoerd. De tweede, langzamere manier zijn wetswijzigingen op het niveau van de lidstaten. Zo kan er ook voor worden gezorgd dat mensen met een handicap tijdens de volgende Europese verkiezingen hun stemrecht veel beter zullen kunnen uitoefenen.