José María Zufiaur: Leven met de lockdown

Zal de EU deze crisis aanpakken op een manier die strookt met haar initiële project en structuur, die gebaseerd zijn op een set waarden, een interne markt en een monetaire zone waar de meeste van haar lidstaten deel van uitmaken? Die vraag heeft mij de voorbije maanden bezig gehouden. Zal eindelijk het besef gaan doordringen dat, zoals Aristoteles reeds zei, een munt cruciaal is voor het gemeenschapsgevoel? Ik herlees boeken over het mislukte antwoord van de Unie op de crisis van 2008, analyseer artikels en voorstellen die wijzen op de urgentie om anders, sneller en vooral coherenter en met een langetermijnvisie op deze zeer ontwrichtende crisis te reageren, ik wissel meningen uit met vrienden en met leiders van de vakbondsorganisatie waar ik deel van uitmaak. Het is nu levensbelangrijk om te breken met het decennialang heersende dogma van radicaal bezuinigen, en om een positief verband te leggen tussen begrotingsbeleid en monetair beleid. Ik heb ook geschreven over wat er naar mijn mening absoluut moet gebeuren opdat de EU op politiek en economisch vlak niet te laat komt met haar respons en de sprong naar een federale unie waagt. Op die manier heb ik ook geprobeerd om mijn steentje bij te dragen aan een evolutie in die richting.

Natuurlijk heb ik, zoals iedereen neem ik aan, gelezen en nagedacht over hoe de situatie eruit zal zien na deze aanvankelijke strijd tegen de pandemie. In het slechtste geval schuiven we op naar identitaire en autoritaire reflexen, naar een soort latente oorlog van iedereen tegen iedereen op het collectieve toneel, waar het neoliberalisme reeds voor pleitte op het niveau van het individu. Daarentegen kunnen we ook het pad inslaan naar een mondialisering met meer multilateraliteit, leefbaarder op menselijk vlak en rechtvaardiger op sociaal vlak.

Deze crisis legt ook feilloos bloot hoe we nu opdraaien voor het gebrek aan democratische planning – niet alleen in de gezondheidssector maar ook onder meer in het bedrijfsleven – en voor de dalende waardering voor het publieke goed, een gevolg van de neoliberale ideologie (bijna een geloof), die de pijlers van de verzorgingsstaat op losse schroeven heeft gezet. Deze crisis heeft zeer duidelijk gemaakt dat alle collectieve goederen, van gezondheidszorg en onderwijs tot infrastructuur, de ware rijkdom van naties zijn, iets wat we opnieuw moeten koesteren en in ere houden.