Gonçalo Lobo Xavier: Ik zal nooit meer de kans laten schieten om iemand te omhelzen

Het ondenkbare is gebeurd. Plots is alles anders en lijkt niets nog hetzelfde als voorheen. Wij leven in uitzonderlijke omstandigheden en we moeten veerkrachtig zijn zodat we adequaat kunnen reageren en sterk hieruit kunnen komen.

Ik weet niet wat ik het meeste mis. In een vlaag van egoïsme denken we dat we van alles verstoken zijn: vrijheid, goederen, diensten, mobiliteit, vriendschap, genegenheid, omhelzingen – de lijst is eindeloos. We hadden alles en beseften het niet. We moeten lering trekken uit deze beproeving.

In mijn iets meer dan vier decennia lange leven heb ik nog nooit zoiets meegemaakt.

Dit is echt een ander soort "oorlog". Een Portugese dichter formuleerde het zo: “Dit is een oorlog waarbij omhelzingen de wapens zijn,” waarmee hij bedoelde dat we elkaar niet kunnen aanraken zonder dat er gevaar is op besmetting. Het is op een trieste manier ironisch dat genegenheid tonen ons letterlijk het leven kan kosten.

In 1755 werd Lissabon getroffen door een aardbeving die nagenoeg de hele stad vernielde. De markies van Pombal, een toenmalige minister van het koninkrijk, sprak toen de gevleugelde woorden “We moeten de doden begraven en voor de levenden zorgen”. Die uitspraak is misschien te kil naar huidige normen, maar het spoort ons aan om voort te gaan met onze levens en deze uitdaging – waaraan we voor ons gevoel geen aandeel hebben gehad – moedig het hoofd te bieden, al is het met een klein hartje.

Nu wil ik het echter hebben over onze respons. Na twee maanden afzien in lockdown, na weken van onzekerheid en pijn, is het nu tijd om voor de levenden te zorgen en om de samenleving, de economie, Europa en de wereld opnieuw op te bouwen.

Laten we dat als uitgangspunt nemen, de juiste lessen trekken en opnieuw beginnen.

Velen zullen hetzelfde denken als ik: ik zal nooit meer de kans laten schieten om iemand te omhelzen of om mensen te laten weten hoezeer ik hen mis. Ik zal proberen om nooit nog iemand teleur te stellen. Dat zijn allemaal goede voornemens.

In de praktijk was niemand hierop voorbereid – dat kon ook niet. Hoe zetten we dit recht? Hoe kunnen we de samenleving en de economie die haar schraagt, heropbouwen?

Dat zijn vragen die snel moeten worden beantwoord, op grond van de Europese beginselen van solidariteit.

Als we denken aan wat we de afgelopen tijd hebben moeten missen, denken we eigenlijk aan de Europese eengemaakte markt. In mijn ogen houdt die vergelijking steek: plots moesten we het stellen zonder netwerk, zonder leven. We moesten het doen zonder vrijheid en zonder het vrije verkeer van goederen, diensten en personen, en we waren allemaal beperkt tot het gebied waarin we wonen. Niemand heeft ervan genoten.

Daarom ben ik ook een overtuigd eurofiel. De eengemaakte markt brengt ons vrijheid, groei, vrij verkeer en solidariteit. De pandemie mag een betere toekomst niet in de weg staan. Laten we pleiten voor een vrij en solidair Europa. Laten we samen werken aan een betere toekomst, waarin we onze geliefden kunnen omhelzen en voor anderen zorgen.