Η στρατηγική για την αναπηρία ενόψει της επόμενης δεκαετίας: η ΕΕ πρέπει να πρωτοστατήσει στην προαγωγή προοδευτικών πολιτικών

This page is also available in

Στις 26 Φεβρουαρίου, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) διοργάνωσε διάσκεψη υψηλού επιπέδου με προσκεκλημένους κορυφαίους ειδήμονες σε θέματα πολιτικών αναπηρίας, οι οποίοι ανέλυσαν τη νέα συναφή στρατηγική της ΕΕ. Η εν λόγω στρατηγική είναι υπό κατάρτιση και αναμένεται να επηρεάσει βαθύτατα εκατομμύρια πολίτες της ΕΕ με αναπηρία σε όλες τις κοινωνικές εκφάνσεις κατά την επόμενη δεκαετία.

Σκοπός της διάσκεψης που είχε ως τίτλο «Διαμόρφωση του θεματολογίου 2020-2030 της ΕΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία» ήταν να παρουσιάσει τις συστάσεις και τις προτάσεις της ΕΟΚΕ για τη νέα στρατηγική, αλλά και να προσφέρει δημόσιο βήμα για την ανταλλαγή απόψεων και στοιχείων που θα αποτελέσουν μέρος των εκτενών διαβουλεύσεων ενόψει της προετοιμασίας και οριστικοποίησης της στρατηγικής από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά τους πρώτους μήνες του 2021.

Υπενθυμίζεται ότι οι συστάσεις και οι προτάσεις της ΕΟΚΕ είχαν ήδη εκτεθεί στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας που υιοθέτησε τον περασμένο Δεκέμβριο.

Με τη νέα σύνθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και ενόψει της νέας περιόδου προγραμματισμού του προϋπολογισμού, η στιγμή είναι ιδανική για την εκπόνηση μιας νέας στρατηγικής για τα άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ). Με τη γνωμοδότησή της, η ΕΟΚΕ έγινε το πρώτο θεσμικό όργανο που συμβάλλει στον διάλογο που άνοιξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δήλωσε η αρμόδια σε θέματα επικοινωνίας Αντιπρόεδρος της ΕΟΚΕ κ. Isabel Cano Aguilar, κηρύσσοντας την έναρξη της διάσκεψης.

Παρουσιάζοντας τις προτάσεις της ΕΟΚΕ, ο εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ κ. Γιάννης Βαρδακαστάνης, ο οποίος είναι επίσης πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Ατόμων με Αναπηρία, δήλωσε ότι το νέο θεματολόγιο θα πρέπει να είναι πολύ πιο ολοκληρωμένο και φιλόδοξο από το σημερινό.

Η ΕΟΚΕ έχει ζητήσει να ευθυγραμμιστεί πλήρως η νέα στρατηγική με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (ΣΗΕΔΑΑ), το Θεματολόγιο για τη βιώσιμη ανάπτυξη με ορίζοντα το 2030 και τον Ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Η πλήρης εφαρμογή θα πρέπει να διασφαλιστεί με την άσκηση πίεσης στα κράτη μέλη, μέσω του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, για την ανάπτυξη δικών τους στρατηγικών για την αναπηρία.

Η εφαρμογή της ΣΗΕΔΑΑ πρέπει επίσης να εποπτεύεται σε επίπεδο ΕΕ με τη δημιουργία σημείων επαφής για θέματα αναπηρίας σε όλες τις γενικές διευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στα άλλα όργανα και οργανισμούς της ΕΕ, με συντονιστικό κέντρο τη Γενική Διεύθυνση Δικαιοσύνης και Καταναλωτών. Θα πρέπει δε να ενθαρρυνθεί η σύντονη διοργανική συνεργασία, με ιδιαίτερη έμφαση στη σύσταση ομάδας εργασίας για την αναπηρία στο Συμβούλιο.

Τα ζητήματα της ισότητας των ΑμεΑ πρέπει να συνεκτιμώνται πάγια σε όλες τις πολιτικές της ΕΕ, το δε θεματολόγιο της ΕΕ πρέπει να προάγει την αντίληψη της αναπηρίας ως μέρος της ανθρώπινης πολυμορφίας και την εγκατάλειψη της προσέγγισης των ΑμεΑ υπό το πρίσμα της ιατρικής ή της φιλανθρωπίας.

Ο κ. Βαρδακαστάνης τόνισε πόσο σημαντικό είναι να δίνεται λόγος στις οργανώσεις των ΑμεΑ κατά την εκπόνηση και την εφαρμογή πολιτικών ως μέρος του θεματολογίου για την αναπηρία.

Τίποτα για εμάς χωρίς εμάς! Δεν πρόκειται περί συνθήματος, αλλά μάλλον περί τρόπου ζωής και χειραφέτησης. Το ισχυρό μήνυμα της γνωμοδότησής μας είναι ότι πρέπει να αφήσουμε οριστικά πίσω μας τις διακρίσεις εις βάρος των ΑμεΑ, επισήμανε ο κ. Βαρδακαστάνης, προσθέτοντας ότι η γνωμοδότηση βασίζεται στην πολύ ισχυρή πεποίθηση ότι η ΕΕ πρέπει να πρωτοστατεί παγκοσμίως στην προαγωγή προοδευτικών πολιτικών υπέρ της ισότητας των ΑμεΑ, όχι μόνο εντός των συνόρων της, αλλά και ανά τον κόσμο.

Στη διάσκεψη συμμετείχαν ειδήμονες και εκπρόσωποι ευρωπαϊκών και διεθνών οργανισμών που ηγούνται του διαλόγου με θέμα τη νέα στρατηγική.

Η Ευρωπαία επίτροπος Ισότητας κ. Helena Dalli δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα καταρτίσει το νέο θεματολόγιο με βάση τα αποτελέσματα της εν εξελίξει αξιολόγησης της ισχύουσας στρατηγικής και θα εξασφαλίσει περισσότερη δικαιοσύνη στην καθημερινή ζωή των πολιτών με αναπηρία.

Επιδίωξη της σημερινής Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι μια "Ένωση Ισότητας". Στις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές της, η Πρόεδρος κ. Ursula von der Leyen δίνει πρωτόγνωρη έμφαση στην κοινωνική δικαιοσύνη και την ισότητα. Μάλιστα, για πρώτη φορά, η ισότητα αποτελεί αυτοτελές χαρτοφυλάκιο, επισήμανε η κ. Dalli.

Η διάσκεψη επικεντρώθηκε επίσης στα πεδία με τις πιο εκτεταμένες διακρίσεις εις βάρος των ΑμεΑ, όπως η εργασία, η προσβασιμότητα, η κοινωνική τους ένταξη, η εκπαίδευση και η κινητικότητα. Επισημάνθηκε επίσης η σημασία της κατά προτεραιότητα ανάπτυξης υποστηρικτικών τεχνολογιών προσβάσιμων και οικονομικά προσιτών σε όλους.

Οι ομιλητές επέστησαν την προσοχή στα κενά που εντοπίζονται στην ισχύουσα στρατηγική της ΕΕ, όπως η έλλειψη συναφών και συγκρίσιμων δεδομένων σχετικών με την αναπηρία ή η μη διατομεακή προσέγγιση της ΕΕ, με χαρακτηριστικότερο ίσως παράδειγμα τη μη πάγια συνεκτίμηση των δικαιωμάτων των γυναικών και των κοριτσιών με αναπηρία στην ενωσιακή πολιτική για την ισότητα των φύλων.

Στην εφαρμοζόμενη στρατηγική για την αναπηρία παραγνωρίζονται εντελώς οι γυναίκες με αναπηρία και αυτό πρέπει να διορθωθεί. Πρέπει να αναγνωρίσουμε ζητήματα όπως η υγεία, η υποχρεωτική στείρωση και η εξαναγκαστική έκτρωση ως νέες μορφές διακρίσεων. Πρέπει να αναφέρουμε πόσο δύσκολο είναι γι’ αυτές να εργάζονται και να προσφεύγουν στη Δικαιοσύνη, δήλωσε η ευρωβουλευτής κ. Rosa Estaràs Ferragut.

Ο κίνδυνος της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού αυξάνεται ραγδαία για τα ΑμεΑ, με αποτέλεσμα η κοινωνική προστασία και η πρόσβαση στην περίθαλψη και άλλες μορφές υποστήριξης να καθίστανται ζητούμενα τεράστιας σημασίας.

Η φτώχεια για τα ΑμεΑ αποτελεί αναπόφευκτη συνέπεια των πολιτικών επιλογών και της ρητής παρεμπόδισης άσκησης των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ως συνέπεια των πολιτικών συστημάτων· τα συστήματα αυτά μπορούμε να τα καταστήσουμε πιο δίκαια, φιλεύσπλαχνα και συνεπή με τις ευρωπαϊκές μας αξίες, παρατήρησε ο κ. Leo Williams από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο κατά της Φτώχειας.

Εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικαλιστικών Οργανώσεων, η κ. Lucie Susova αναφέρθηκε στη σημασία της συμμετοχής των εκπροσώπων των ΑμεΑ στις εργατικές συλλογικές διαπραγματεύσεις.

Δεδομένου ότι σε πολλά μέρη οι Ευρωπαίοι με αναπηρία αδυνατούν μέχρι σήμερα να έχουν πρόσβαση σε κτίρια, δημόσιους χώρους και μέσα μεταφοράς, η ΕΟΚΕ έχει προτείνει τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού συμβουλίου πρόσβασης που θα μεριμνά για τον πλήρη σεβασμό της σχετικής ενωσιακής νομοθεσίας.

Ο κ. David Capozzi από τον Οργανισμό Πρόσβασης των ΗΠΑ (US Access Board) μίλησε για την κατάσταση στην εν λόγω χώρα, επισημαίνοντας ότι, λόγω της αυστηρής νομοθεσίας —όπως ο ADA (Νόμος περί Αμερικανών με αναπηρία)— και των τεράστιων προστίμων σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης με αυτήν, οι υπέρμαχοι των ατόμων με αναπηρία δεν χρειάζεται περιμένουν καρτερικά τη βελτίωση της πρόσβασης.

Για παράδειγμα, πριν από τη θέσπιση του εν λόγω νόμου, τα ΑμεΑ μπορούσαν να χρησιμοποιούν μόνο το 40 % των λεωφορείων σταθερής διαδρομής σε σύγκριση με το 100 % σήμερα. «Πλέον, βάσει του ADA, είναι υποχρεωτικό να είναι προσβάσιμοι όλοι οι νέοι σιδηροδρομικοί σταθμοί και οι νέες στάσεις λεωφορείων», σημείωσε μέσω εικονοτηλεδιάσκεψης, ο κ. Capozzi. Για παράδειγμα, πρόσφατα υποβλήθηκε μήνυση κατά του Δήμου Σικάγου διότι μόνο 11 διασταυρώσεις επί συνόλου 2 672 με σήματα για τη διέλευση πεζών διέθεταν ειδική σήμανση για τα άτομα με μειωμένη όραση.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένει να έχει ολοκληρώσει την αξιολόγηση της ισχύουσας στρατηγικής έως τον Ιούλιο του 2020 και, με βάση το προκαταρκτικό θεματολόγιο, να πραγματοποιήσει επίσημες διαβουλεύσεις με θέμα τη νέα στρατηγική μαζί με άλλα θεσμικά όργανα και εταίρους. Εν συνεχεία, μόλις συγκεντρωθούν όλες οι σχετικές παρατηρήσεις, θα εκδώσει την ανακοίνωση με θέμα τη νέα στρατηγική για την αναπηρία εντός των πρώτων τριών μηνών του 2021.